Giao tiếp và sự rõ ràng

Mình viết bài này vì đang học bài một về Não tư duy trong tư duy lập trình và nhận ra một điều khá thú vị lập trình thực chất là nói chuyện với một cái máy. Máy không có cảm xúc, không hiểu ngữ cảnh hay suy đoán, nó chỉ hiểu các câu lệnh cụ thể, có thứ tự rõ ràng và có điểm dừng. Nếu mình nói “làm nhanh đi” hay “làm cho tốt”, máy hoàn toàn không biết phải làm gì, hành động nào trước, hành động nào sau, và khi nào dừng.

Ngoài đời nếu nói ai đó làm một việc gì cụ thể kèm theo câu mơ hồ như vậy, con người có thể hiểu được, nhưng máy thì không. Nhận thức này khiến mình nhìn nhận lại cách giao tiếp và làm việc của bản thân. Khi bước vào công việc, chỉ cần một câu thiếu rõ ràng thôi, mọi chuyện có thể rối tung hết cả lên. Một câu nói thiếu chi tiết hoặc mơ hồ có thể dẫn đến hiểu lầm, lặp lại công việc, nhầm lẫn hoặc thậm chí cãi nhau.

Qua trải nghiệm, mình nhận ra việc phân biệt suy nghĩ, tư duy và hành động rất hữu ích.

Suy nghĩ là những gì diễn ra trong đầu, chưa có thứ tự hay logic rõ ràng, ví dụ “Không biết hôm nay mình nên làm việc gì trước”.

Tư duy là khi mình sắp xếp những suy nghĩ đó theo thứ tự logic thành từng bước rõ ràng, ví dụ “muốn uống nước thì phải lấy cốc trước, sau đó rót nước vào 1/2 cốc, rồi uống từ từ, nếu uống hết thì rót thêm, không uống nữa thì đặt cốc xuống bàn”.

Hành động là khi biến tư duy thành bước cụ thể mà người khác nhìn thấy hoặc nghe thấy, ví dụ mình cầm cốc lên, mở vòi, rót nước đầy một nửa cốc, uống từng ngụm và đặt cốc xuống. Mỗi hành động đều có thứ tự và điểm dừng rõ ràng để não mình dễ sắp xếp và người khác cũng hiểu được.

Mình vẫn đang trong quá trình học, và để luyện tập tư duy này đến mức thuần thục cần nhiều thời gian kiên nhẫn. Nó không dễ như học một kỹ năng nhanh, giống như một người lâu ngày không tập thể dục mà bắt chạy bền ngay sẽ rất mệt, não cũng vậy nếu ít suy nghĩ hoặc ít tư duy thì sẽ cảm thấy vất vả khi gặp vấn đề lớn. Việc rèn luyện suy nghĩ, tư duy và hành động giúp mình làm việc hiệu quả hơn, nhìn nhận vấn đề rõ ràng hơn, và đồng thời giảm rủi ro hiểu lầm.

Nhìn lại, những gì đơn giản như rõ ràng, chi tiết và theo thứ tự lại có sức mạnh lớn. Nó không phải kỹ năng cao siêu mà là cách giúp mình và người khác dễ hiểu nhau hơn và làm việc cùng nhau bớt mệt mỏi. Một chút rõ ràng hơn thôi đôi khi cũng đủ làm mọi chuyện trở nên suôn sẻ hơn rất nhiều.